How to deal with hyphenation (Indesign)

Gemakkelijk, maar ook een grote bron van ergernis: automatische afbreekstreepjes. In Adobe Indesign staat hyphenation automatisch aan. In dit document een korte handleiding hoe dit te couperen. Eerst een korte inleiding in de terminologie.

Terminologie
In de taalkundige en typografische wereld bestaan termen om visuele tekstfenomenen te beschrijven. Afbreek- en gedachtenstreepjes behoren daartoe, maar ook weduwen en wezen. Een kort overzicht.

afbreekstreepje	Het afbreekstreepje wordt gebruikt om woorden aan het einde van de regel af te breken (hyphenation). De arts ging met zijn dienst- auto op bezoek bij de patiënt.
gedachtenstreepje	Geven een rust aan en omsluiten een verklaring of toevoeging. Gedachtenstreepjes zijn iets langer dan een 'gewoon' koppeltelteken. Voor en na het gedachtenstreepje staat een spatie. Meestal worden halve kastlijnen gebruikt (zie hieronder) Opeens – de bus was nog maar net vertrokken – brak de hemel open.
koppelteken of liggend streepje	Het liggend streepje (officiële benaming sinds de nieuwe spelling van 1995) koppelt twee of meer woorden aan elkaar of het scheidt twee woorden bij het samentreffen van gelijke of een tweeklank vormende klinkers die niet tot hetzelfde woord behoren. auto-ongeluk; massa-artikel NB. In de typografie is er geen verschil tussen het koppelteken, het weglatingsstreepje en het afbreekstreepje en worden deze met hetzelfde teken (-) weergegeven. Dit is een kwart kastlijn (zie hieronder)
weglatingsstreepje	Wordt gebruikt om aan te geven dat een deel van het woord is weggelaten. Het streepje kan zowel het eerste als het laatste deel van het woord vervangen. zomer- en winterbanden;
weduwe	Een weduwe verschijnt als een alinea eindigt met een regel waarop minder dan zeven tekens staan. Nog zwarter is de weduwe als een regel tekens bevat van een afgebroken woord uit de voorgaande regel. Illustraties zijn voor een publikatie als zout voor de pap. Ze verhogen de zeggingskracht van de boodschap, en maken een publikatie aantrekkelijker. Zonder illustraties is een publikatie al gauw saai.
wees of hoerenjong	Een regel die niet meer onder aan een kolom past, maar die op de volgende kolom of pagina gezet wordt. Weduwen en wezen veroorzaken een onrustig, onoverzichtelijk paginabeeld.
beletselteken	Hoort eigenlijk niet in deze lijst thuis, maar is ter introductie van een voor velen onbekende term. Het beletselteken wordt gebruikt als een woord of gedachte plots wordt afgebroken. Verder kan hiermee ook worden duidelijk gemaakt dat een deel van een citaat is weggelaten. Het bestaat uit 3 puntjes met vóór en na een spatie. Morgen zal er om drie uur … ach, nu had ik de verassing bijna verklapt.
kastlijn	Typografische term. De meeste lettertypes kennen een kastlijn. Dit is een vrij lange, horizontale lijn. In Arial (10 pt) ziet die er als volgt uit: — Voor gedachtenstreepjes wordt meestal een halve kastlijn gebruikt: – .

Hyphenation in Indesign
In lange teksten is woordafbreking vaak gewenst, in koppen en inleidingen meest niet. Er van uitgaande dat je al gebruik maakt van paragraph styles is het gemakkelijk om hyphenation uit te schakelen.

Om in bovenstaand voorbeeld de ongewenste woordafbrekingen te verwijderen, selecteer je de gewenste paragraph style (rechtkant van het beeld). Klik met de rechter muisknop en selecteer Edit 'stijlnaam'... [1]

Ga in het nu verschenen dialoogvenster naar hyphenation [2] en verwijder het vinkje bij Hyphenate [3]. Klik op OK om de wijzigingen door te voeren.
In dit venster zou je ook de opties voor woordafbreking kunnen aanpassen. Zo kun je aangeven hoeveel letters minimaal of maximaal mogen worden gebruikt voor afbreken. Een handige optie is verder de schuifbalk; hiermee kun je kiezen voor een visueel mooiere tekst (beter uitgelijnd) met meer afbreekstreepjes of een tekst met minder afbreekstrepen.

Helaas niet beschikbaar als PDF